سفارش به نماز جمعه

نماز اعمّ از این که فرادی خوانده شود یا با جماعت، دارای آثار مختلف معنوی است و نماز جماعتی که مسلمانان از طبقات مختلف و اصناف متفاوت در یک صف در کنار هم قرار می گیرند و در پیشگاه خدا پیشانی بر خاک می نهند، دارای آثار اجتماعی چشمگیری است. در این میان نماز جمعه علاوه بر مزایای اجتماعی نماز جماعت، امتیازهای بیشتری همچون امتیازهای سیاسی در بر دارد که در پرتو نماز جمعه امکان ایجاد جامعه صد در صد اسلامی و مقتدر بیشتر است، از این رو، امیرالمؤمنین در نامه خویش به حارث همدانی چنین نگاشته اند:

«وَ لا تُسَافِرْ فی یَوْم جُمُعَةٍ حَتّی تَشْهَدَ الصَّلوة إلاّ فاصِلاً فی سبیل اللّه اَوْ فی اَمرِ تُعْذَرُبِه.»

«روز جمعه سفر مکن تا نماز جمعه را بگزاری، مگر سفری باشد، که در آن روی به خدا داری یا از آن ناچاری.»

حضرت این گونه حارث را از مسافرت در روز جمعه، قبل از نگاه به وقت و اقامه نماز جمعه بر حذر داشته است، مگر این که از روی ناچاری باشد، یا این که سفری در راه خدا برایِ او باشد تا نقص دوری از یاد خدا، به جهت عدم شرکت در نماز جمعه را جبران کند.

این بخش از نامه امیرالمؤمنین ـ علیه السلام ـ به حارث نشانگر اهمّیّت و جایگاه رفیع و پر ارزش نماز جمعه در اسلام است.

امام صادق ـ علیه السلام ـفرمود:

«هیچ قدمی نیست که در راه نماز جمعه برداشته شود، مگر آن که خدا بدن او را بر آتش حرام می سازد.»

نماز جمعه دارای برکات چشمگیر زیادی است، از جمله آگاهی بخشیدن به مردم در زمینه معارف اسلامی و رویدادهای مهمّ اجتماعی و سیاسی، ایجاد همبستگی و انسجام هر چه بیشتر در میان صفوف مسلمانان به گونه ای که دشمن را به وحشت افکند و پشت آنها را بلرزاند، تجدید روحیه دینی و نشاط معنوی برای توده مسلمان، جلب همکاری برای حلّ مشکلات عمومی، پذیرش اعمال، آمرزش گناهان، قبولی ادعیه و... .

در قرآن کریم نیز خداوند متعال مؤمنان را به برپایی نماز جمعه و دست کشیدن از کسب و کار و شرکت در نماز جمعه امر کرده است

نمازهای ماه رجب

نماز در هر شب ماه رجب

در هر شب، دو رکعت، بعد از حمد سه مرتبه سوره توحید خوانده شود و چون سلام دهد دستها را بلند کند و بگوید: «لا اله الا الله وحده لا شریک له، له الملک و له الحمد یحیی و یمیت و هو حیّ لا یموت بیده الخیر و هو علی کلّ شیء قدیر و الیه المصیر و لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم صلّ علی محمد النّبیّ الامّیّ و آله» و بکشد دستها را به صورت خود.

از حضرت رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ مروی است که کسی که این عمل را به جا آورد، حق تعالی دعای او را مستجاب گرداند و ثواب شصت حج و شصت عمره به او عطا فرماید.

نماز اولین شب جمعه ماه رجب

عمل لیله الرغائب: اولین شب جمعه این ماه «لیله الرغائب» نام دارد که دارای فضیلت بسیاری است. دستور این عمل چنین است: روز پنج شنبه را روزه بگیرد و بین نماز مغرب و عشاء دوازده رکعت نماز دو رکعتی به ترتیب زیر بخواند:

الف. در هر رکعت بعد از حمد سه مرتبه سوره قدر و سیزده مرتبه سوره اخلاص.

ب. بعد از نمازها بگوید: «اللهمّ صلّ علی محمّد النّبیّ الامّیّ و آله».

ج. پس سجده کند و هفتاد مرتبه بگوید: «سبّوح قدّوس ربّ الملائکه و الرّوح». سپس از سجده برخیزد و بگوید: «ربّ اغفر و ارحم و تجاوز عمّا تعلم انّک انت العلیّ العظیم».

د. بار دیگر به سجده رود و هفتاد مرتبه بگوید: «سبّوح قدّوس ربّ الملائکه و الروح». و در خاتمه نیازمندیهای خویش را از خداوند طلب نماید.

نماز در روز جمعه ماه رجب

از رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ روایت شده است: کسی که چهار رکعت نماز بخواند مابین ظهر و عصر جمعه، در هر رکعت سوره حمد یک مرتبه و آیه الکرسی هفت مرتبه و سوره توحید پنج مرتبه و بعد از نماز ده مرتبه بگوید: «استغفرالله الذی لا اله الّا هو و اسأله التّوبه».

ثواب: بنویسد خدای تعالی برای او هر روز تا بمیرد هزار حسنه و عطا می فرماید خدا به او به اندازه هر آیه که قرائت کرده شهری در بهشت از یاقوت سرخ و به هر حرفی قصری در بهشت از درّ سفید، و تزویج می فرماید خدای تعالی به او حور العین، و راضی می شود از او به رضایی که سختی و غضبی بعد از او نباشد و نوشته می شود از عبادت کنندگان و ختم عمرش به سعادت و مغفرت است.

نماز در روز اول ماه رجب

نماز حضرت سلمان که رسول خدا ـ صلّی الله علیه و آله ـ به او فرمود این نماز را بخوان.

این نماز ده رکعت است که به صورت پنج نماز دو رکعتی به شرح زیر خوانده می شود:

الف. در هر رکعت بعد از حمد، سه بار سوره اخلاص و سه بار سوره کافرون.

ب. بعد از هر دو رکعت دستها را بلند کند و این دعا را بخواند:

«لا اله الّا الله وحده لا شریک له، له الملک و له الحمد یحیی و یمیت و هو حیّ لا یموت بیده الخیر و هو علی کلّ شیء قدیر».

ج. سپس بگوید:

«اللهمّ لا مانع لما اعطیت و لا معطی لما منعت و لا ینفع ذا الجدّ منک الجدّ». پس دستها را به روی خود بکشد.

سید روایت کرده است که هر کس در ماه رجب یک روز را روزه بدارد و چهار رکعت نماز گزارد در رکعت اول صد مرتبه آیه الکرسی و در رکعت دوم دویست مرتبه سوره توحید، نمیرد تا جای خود را در بهشت ببیند یا دیده شود برای او.

نماز یک شبی در ماه رجب

از رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ روایت شده که فرمود: «هر کس در یک شب از ماه رجب دو رکعت نماز، و در این دو رکعت صد مرتبه سوره توحید را بخواند، ثواب آن مثل این است که صد سال روزه گرفته است در راه خدا، و عطا کند خدا به او صد قصر در بهشت در هر قصری در جوار یکی از پیغمبران ـ علیهم السّلام ـ ».

نماز شب

نماز شـب

نماز شب ١١ ركعت است كه بدين ترتيب خوانده مى‏شود:
دو ركعت به نيّت نافله شب.
دو ركعت به نيّت نافله شب.
دو ركعت به نيّت نافله شب.
دو ركعت به نيّت نافله شب.
دو ركعت به نيّت نافله شَفع.
يك ركعت به نيّت نافله وَتْر.
وقت نماز شب

١ ـ وقت نماز شب از نصف شب است تا اذان صبح و بهتر است نزديك اذان صبح خوانده شود.

٢ ـ مسافر و كسى كه براى او سخت است نافله شب را بعد از نصف شب بخواند، مى‏تواند آن را در اوّل شب بجا آورد

۴ تا نماز دو رکعتی می باشد به نیت نافله شب که مانند نماز صبح هست . یک نماز ۲ رکعتی مانند نماز صبح به نیت شفع هست که بعد از حمد قل اعوذ برب الناس و رکعت دوم بعد از حمد قل اعوذ برب الفلق هست . از همه مهمتر یک نماز یک رکعتی هست که بعد از اینها باید خوانده شود و به نیت نماز وتر هست. که بعد از حمد ۳ بار قل هوالله احد می خوانی و یک بار قل اعوذ برب الفلق و یک بار قل اعوذ برب الناس بعد از همه مهمتر تو این نماز قنوتش هست که هرچی طولانی تر باشه بهتره . بهتره ۷۰ بار استغفرالله ربی و اتوب الیه خوانده شود و ۷ بار هذا مقام العاذ بک من النار ( این هست مقام کسی که از آتش دوزخ بته تو پناه می برم ) و بعد از آن برای ۴۰ مومن استغفار میکنی و ۳۰۰ بار العفو میگی .و میگویی رب اغفرلی ورحمنی و تب علی انک انت التواب الغفور الرحیم. استغفار میکنی و ۳۰۰ بار العفو میگی .و میگویی رب اغفرلی ورحمنی و تب علی انک انت التواب الغفور الرحیم. البته ذکر های دیگه ای هم هست که میشه گفت . بعد قنوت رو تمام میکنی و تا آخر نماز میخونی . و بعد از نماز تسبیحات حضرت زهرا رو می خونی زمانش هم از ۴۵ دقیقه قبل از نماز صبح خوب هست .

نماز نافله

نافله نمازهاى يوميّه

١٧ ركعت نماز واجب كه در شبانه روز خوانده مى‏شود، (در غير سفر و روز جمعه) ٢٣ ركعت نافله دارد كه بعلاوه ١١ ركعت نماز شب، جمعاً ٣٤ ركعت مى‏باشد، يعنى دو برابر تعداد ركعتهاى نماز واجب.

تعداد ركعات و وقت نافله‏هاى يوميه بدين شرح است :

نماز صبح دو ركعت، قبل از نماز خوانده مى‏شود و احتياط آنست كه قبل از فجر اول نخوانند.
نماز ظهر : چهار نماز دو ركعتى (٨ ركعت) قبل از نماز ظهر خوانده مى‏شود، از ظهر تا وقتى كه سايه پديد آمده شاخص به مقدار ٣٢ برسد.
نماز عصر : چهار نماز دو ركعتى (٨ ركعت) پيش از نماز عصر خوانده مى‏شود، تا موقعه‏اى كه سايه پديد آمده شاخص به مقدار ٤٧ آن برسد.
نماز مغرب : دو نماز دو ركعتى (چهار ركعت) پس از نماز مغرب تا وقتيكه سرخى طرف مغرب كه پس از غروب آفتاب پديد مى‏آيد از بين برود.
نماز عشاء : دو ركعت نشسته، (٧٤) پس از نماز عشاء تا نصف شب.

نماز عید

نـماز عيـد

در دو عيد «فطر» و «قربان» خواندن نماز مخصوص عيد در زمان حضور امام (ع) واجب است و بايد به جماعت خوانده شود و در زمان ما كه امام (ع) غايب است مستحب مى‏باشد.

وقت نماز عيد

١ ـ وقت نماز عيد، از طلوع آفتاب است تا ظهر است.(٧٢)
٢ ـ مستحب است نماز عيد قربان را بعد از بلند شدن آفتاب، بخوانند.
٣ ـ مستحب است، در عيد فطر، بعد از بلند شدن آفتاب، افطار كنند و زكات فِطره را هم بدهند، سپس نماز عيد را بخوانند.(٧٣)


چگونگى نماز عيد

١ ـ نماز عيد فطر و قربان دو ركعت است، با نُه قنوت و اينگونه خوانده مى‏شود:
* در ركعت اوّل نماز پس از حمد و سوره بايد پنج تكبير گفته شود، و بعد از هر تكبير يك قنوت، و بعد از قنوت پنجم تكبير ديگرى و سپس ركوع و دو سجده.
* در ركعت دوّم پس از حمد و سوره چهار تكبير گفته مى‏شود و بعد از هر تكبير يك قنوت و بعد از قنوت چهارم تكبير ديگرى و سپس ركوع و دو سجده و تشهد و سلام.
* در قنوت‏هاى نماز عيد هر دعا و ذكرى بخوانند، كافى است، ولى بهتر است به اميد ثواب، اين دعا را بخوانند.

«اَللّهمَّ اَهْلَ الْكِبْرِياءِ وَالْعَظَمَةِ وَاَهْلَ الْجُودِوَالْجَبَروتِ و اهْلَ الْعَفْوِ وَ الرَّحْمَةِ وَ اَهْلَ التَّقوى وَ الْمَغْفِرَةِ اَسْألُكَ بِحَقِّ هذَا الْيَومِ الَّذِى جَعَلْتَهُ لِلْمُسلِمينَ عيدا و لِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللّه‏ُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ ذُخْرا وَ شَرَفَا وَ كَرامَةً وَ مَزيدا اَنْ تُصَلِّىَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اَنْ تُدخِلَنِى في كُلِّ خَيْرٍ اَدْخَلْتَ فيهِ مَحَمَّدا وَ آلَ مُحَمَّدٍ وَ اَنْ تُخْرِجَنِى مِنْ كُلِّ سُوءٍ اَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّدا وَ آلَ مُحَمَّدٍ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَ عَلَيْهِمْ اَلّلهُمَّ اِنّى اَسْألُكَ خَيْرَ ما سَألَكَ بهِ عِبادُكَ الصَّالِحُونَ وَ اَعُوذُبِكَ مِمَّا اسْتَعاذَ مِنْهُ عِبادُكَ الْمُخْلَصُونَ».

نماز جمعه

نماز جمعه

يكى از اجتماعات هفتگى مسلمانان «نماز جمعه» است، و نمازگزاران در روز جمعه مى‏توانند به جاى نماز ظهر، نماز جمعه بخوانند.(٥٨)

اهميّت نماز جمعه

امام خمينى(ره) در اهمّيت نماز جمعه چنين نگاشته‏اند:
«نماز جمعه و دو خطبه آن، مانند حج و نماز عيد فطر و قربان، از مراسم بزرگ مسلمانان است، ولى متأسفانه، مسلمانان از وظايف مهم سياسى اين عبادت، غافل و ناآگاهند، در صورتى كه انسانى، با اندك مطالعه و دقت در احكام كشورى، سياسى، اجتماعى و اقتصادى اسلام در مى‏يابد كه اسلام دين سياست است و كسى كه دين را از سياست جدا مى‏داند، نادانى است كه نه اسلام را مى‏شناسد و نه سياست را.»(٥٩)


چگونگى نماز جمعه

واجبات:

نماز جمعه دو ركعت است، مانند نماز صبح، ولى دو خطبه دارد كه توسط امام جمعه، قبل از نماز ايراد مى‏شود.

مستحبات:

١ ـ خواندن حمد و سوره با صداى بلند (توسط امام جمعه).
٢ ـ خواندن سوره «جمعه» بعد از حمد، در ركعت اوّل (توسط امام جمعه).
٣ ـ خواندن سوره «منافقون» پس از حمد در ركعت دوّم (توسط امام جمعه).
٤ ـ خواندن دو قنوت، يكى در ركعت اوّل، پيش از ركوع، ديگرى در ركعت دوّم، پس از ركوع.(٦٠)

٥٦ ـ توضيح المسائل، م ١٤١٦ .
٥٧ ـ توضيح المسائل، ص ١٩٧ ـ ١٩٨.
٥٨ ـ تحريرالوسيله، ص ٢٣١، م ١.
٥٩ ـ تحريرالوسيله، ج ١ ، ص ٢٣٤، م ٩.
٦٠ ـ تحريرالوسيله، ج١، ص ٢٣٢، الثانى.

شرايط نماز جمعه

١ ـ تمام شرايطى كه در نماز جماعت بايد رعايت شود، در نماز جمعه هم معتبر است.
٢ ـ بايد به جماعت برگزار شود و فُرادا صحيح نيست.
٣ ـ حداقل تعداد افراد براى برپائى نماز جمعه، پنج نفر مى‏باشد؛ يعنى يك نفر امام، و چهار نفر مأموم.
٤ ـ بين دو نماز جمعه، حداقل بايد يك فرسخ فاصله باشد.(٦١)

وظيفه امام جمعه هنگام ايراد خطبه‏ه

١ ـ حمد و ثناى الهى را بجا آورد.
٢ ـ بر پيامبر اكرم(ص) و ائمه مسلمين(ع) درود بفرستد.
٣ ـ مردم را به تقواى الهى و پرهيز از گناهان سفارش كند.
٤ ـ سوره كوتاهى از قرآن بخواند.
٥ ـ براى مردان و زنان با ايمان طلب آمرزش كند.
و سزاوار است اين مطالب را نيز بگويد.
١ ـ آنچه مسلمانان در زندگى دنيا و آخرت به آن نياز دارند.
٢ ـ مردم را از آنچه در جهان مى‏گذرد و به سود و زيان مسلمانان است، آگاه كند.
٣ ـ از مسائل سياسى و اقتصادى كه در استقلال و آزادى آنان دخالت دارد و چگونگى رفتار آنها با ساير ملت‏ها سخن بگويد.
٤ ـ مسلمانان را از دخالت دولت‏هاى ستمگر و استعمارگر در امور سياسى و اقتصادى كه منجر به بهره‏كشى از آنان مى‏شود، آگاه كند.(٦٢)


وظيفه نمازگزاران جمعه

١ ـ بنابر احتياط واجب بايد به خطبه‏ها گوش دهند.
٢ ـ احتياط مستحب است از سخن گفتن بپرهيزند، و چنانچه سخن گفتن، سبب از بين رفتن فايده خطبه‏ها و يا گوش ندادن به آنها شود، ترك آن واجب است.
٣ ـ احتياط مستحب است، شنوندگان، هنگام ايراد خطبه‏ها، رو به امام جمعه بنشينند، و بيش از مقدارى كه در نماز اجازه داده شده، به اطراف نگاه نكنند

نماز آیات

نماز آيات

يكى از نمازهاى واجب «نماز آيات» است كه به سبب برخى حوادث آسمانى يا زمينى، واجب مى‏شود مانند:
* زلزله
* خسوف (ماه گرفتگى)
* كسوف (خورشيد گرفتگى)
* رعد و برق و بادهاى زرد و سرخ و مانند آن، اگر بيشتر مردم بترسند.(٦٤)

چگونگى نماز آيات

١ ـ نماز آيات دو ركعت است و در هر ركعت پنج ركوع دارد.
٢ ـ در نماز آيات، قبل از هر ركوع، سوره حمد و سوره ديگرى از قرآن خوانده مى‏شود، كه در اين صورت، در دو ركعت، ده حمد و ده سوره خوانده مى‏شود، ولى مى‏توان يك سوره را پنج قسمت كرده و قبل از هر ركوع يك قسمت از آن را خواند، كه در اين صورت، در دو ركعت دو حمد و دو سوره خوانده مى‏شود.
در اينجا با تقسيم سوره «اخلاص» چگونگى نماز آيات را مى‏آوريم.

* ركعت اوّل

حمد و «بسم اللّه‏الرحمن الرحيم» ركوع.
«قل هواللّه‏احد» ركوع.
«اللّه‏ الصمد» ركوع.
«لم يلد ولم يولد» ركوع.
«ولم يكن له كفواً احد» ركوع.
و سپس سجده‏ها را بجا آوره و براى ركعت دوّم برمى‏خيزد.

* ركعت دوّم

ركعت دوّم را نيز مانند ركعت اوّل بجا مى‏آورد و سپس با تشهد و سلام، نماز به پايان مى‏برد